Terugblik EFP-dag

Opening

10:00 - 10:15 • Podium 1

Samen met Gijs Bakkum en Meike Visser (EFP) zal Minchenu Maduro de opening verzorgen. Minchenu is pedagoog en spreker met een missie: mensen écht raken en in beweging brengen. Met haar aanstekelijke energie en oprechte interesse weet ze zelfs de meest kritische professionals te verbinden. Ze doorbreekt vastgeroeste denkpatronen, nodigt uit tot reflectie en zorgt dat iedereen — van jong tot ervaren — vol nieuwe inzichten naar huis gaat. Of ze nu spreekt over gelijkwaardigheid, verandering of veerkracht: Minchenu brengt het met gevoel, humor en diepgang. Ze gelooft dat we allemaal van elkaar kunnen leren en dat verbinding de sleutel is tot groei — in het leven én in de zorg. 

Briljante mislukkingen: samen werken, samen mislukken en samen leren

10:15 - 11:00 • Podium 1

In zijn presentatie bespreekt Paul Iske het gegeven dat in de complexe werkelijkheid risico’s genomen moeten worden en dat niet alles altijd zal lukken. We moeten vallen en opstaan, experimenteren en leren. Soms zijn mensen bang om te falen, of zijn terughoudend in het vertellen hoe het écht is gegaan. Dat zien we ook binnen de overheid, waar mensen natuurlijk vaak helemaal niet zitten te wachten op dingen die mislukken en waar dan al snel praktische, reputatiegerelateerde en/of financiële problemen uit kunnen voortvloeien. En dan moet er vooral worden geleerd en moeten mensen de geleerde lessen zelf in praktijk brengen en delen met anderen. Voor dat laatste is ‘faalintelligentie’ nodig, die ons in staat stelt voor, tijdens en na onze handelingen te reflecteren op zaken die anders kunnen lopen dan gehoopt of gedacht. Hiervoor heeft het Instituut 16 faalpatronen ontwikkeld, die in de lezing worden toegelicht.

Paul Iske is hoogleraar Innovation & Business Venturing aan de School of Business and Economics van de Universiteit Maastricht. Als oprichter van het Instituut voor Briljante Mislukkingen heeft hij als doel begrip te kweken voor de complexiteit van innovatie en ondernemen. 

De enge man in de bosjes? Femicide in Nederland

11:30 - 12:30 • Podium 1

Marieke Liem gaat met deelnemers in gesprek over femicide. Zij geeft meer duiding over de oorsprong en bruikbaarheid van de term. Wat is de aard en omvang van vrouwenmoord? Welke vormen kunnen we onderscheiden? Wat zijn de rode vlaggen, en de blinde vlekken?  

Marieke Liem is hoogleraar Veiligheid en Interventies aan de Universiteit Leiden, waar zij en haar team de Femicide Monitor coördineren. Met een achtergrond in de forensische psychologie en criminologie heeft ze ruime expertise op het gebied van dodelijk geweld, waaronder geweld tegen vrouwen en kinderen. 

Van kennis tot beleving: verslaving in de forensische zorg

11:30 - 12:30 • Podium 3

Verslavingsproblematiek komt veel voor in de forensische zorg; bij ongeveer 60 tot 70% van de forensische cliënten/patiënten is sprake van een stoornis in middelengebruik. Niet elke cliënt/patiënt wordt echter behandeld in de verslavingszorg. Daarom is het delen van wetenschappelijke kennis over verslaving en praktische handvatten van groot belang. We besteden in deze sessie aandacht aan verschillende vormen van verslaving: alcoholverslaving, diverse drugsverslavingen (waaronder cocaïne en GHB) en seksverslaving, inclusief actuele trends zoals nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) en gokverslaving. In deze sessie krijg je inzicht in verschillende soorten verslaving en geven experts uit het veld informatie over deze verslavingen. Daarnaast ervaar je als deelnemer ook hoe complex het probleem is. Hoe moeilijk is het bijvoorbeeld om ‘nee’ te zeggen? Waarom is stoppen zo lastig? Kom het ervaren in deze sessie! 

Deze workshop is in samenwerking met Kansspelautoriteit, Mainline, Jellinek & Tactus.

Stap in de realiteit van een cliënt met een LVB

11:30 - 12:30 • Podium 5

Cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) of een lagere intelligentie zijn sterk oververtegenwoordigd in de forensische zorg. Het tijdig signaleren van een LVB is daarom essentieel: het voorkomt overvraging, vergroot de effectiviteit van interventies en maakt passende begeleiding en behandeling mogelijk.   

In deze workshop ervaar je middels een Virtual Reality (VR)-beleving hoe het is om met een LVB te leven. Daarnaast ga je in gesprek met een ervaringsdeskundige, die inzicht geeft in de dagelijkse uitdagingen waar mensen met een LVB tegenaan lopen. Je ontdekt hoe jij als professional kunt bijdragen aan betere zorg, begeleiding en ondersteuning.    

Deze workshop is onder begeleiding van Roos Wigbout, oprichter van en trainer bij Forensisch Werkt.

Stap in de realiteit van een cliënt met een LVB

11:30 - 12:30 • Podium 6

Cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) of een lagere intelligentie zijn sterk oververtegenwoordigd in de forensische zorg. Het tijdig signaleren van een LVB is daarom essentieel: het voorkomt overvraging, vergroot de effectiviteit van interventies en maakt passende begeleiding en behandeling mogelijk.   

In deze workshop ervaar je middels een Virtual Reality (VR)-beleving hoe het is om met een LVB te leven. Daarnaast ga je in gesprek met een ervaringsdeskundige, die inzicht geeft in de dagelijkse uitdagingen waar mensen met een LVB tegenaan lopen. Je ontdekt hoe jij als professional kunt bijdragen aan betere zorg, begeleiding en ondersteuning.    

Deze workshop is onder begeleiding van Roos Wigbout, oprichter van en trainer bij Forensisch Werkt.

Naasten centraal: van reflectie naar doen

11:30 - 12:30 • Podium 8

Wat gebeurt er met ouders, partners en kinderen wanneer een naaste vastzit? In deze workshop deelt Dave Hovenga zijn persoonlijke verhaal als ouder van een gedetineerde zoon en medeoprichter van Stichting S.A.N.G. (Steun en Adviespunt voor Naasten van Gedetineerden). Vervolgens ga je aan de slag: een aantal prikkelende vragen zet je tijdens de workshop aan tot reflectie en uitwisseling. Samen ontdek je wat naasten écht nodig hebben, welke misverstanden en blinde vlekken er spelen en hoe jij vanuit jouw rol verschil kunt maken. Je vertaalt inzichten direct naar concrete acties. Je vertrekt met praktische handvatten én een frisse blik op het samenwerken met naasten. 

Dave Hovenga is ondernemer en familie‑ervaringsdeskundige. Als medeoprichter van Stichting S.A.N.G. zet hij zich in voor erkenning, steun en een sterkere positie van naasten in de strafrechtketen.   

Mag je goed leven na een ernstig delict? Het belang van kwaliteit van leven bij forensische (zeden)cliënten

11:30 - 12:30 • Podium 9

In de forensische zorg voor (zeden)cliënten ligt de focus terecht op risicobeheersing. Tegelijkertijd vormt kwaliteit van leven een beschermende factor tegen recidive. Wie uitsluitend kijkt naar wat er mis kan gaan, mist dus wat herstel mogelijk maakt. Kwaliteit van leven – zingeving, relaties, perspectief – is geen bijzaak, maar een sleutel tot duurzame verandering. Juist de beperkingen binnen de forensische zorg vragen om aandacht voor de kwaliteit van leven van patiënten en om handvatten te bieden deze te verbeteren. In deze lezing staat centraal hoe kwaliteit van leven een plek kan krijgen in verschillende behandelsettings en welke rol de forensisch professional hierin speelt.

De sessie wordt gegeven door Nina Janssen, psycholoog bij FPC Pompestichting, en Fieke van der Meer (GZ-psycholoog in opleiding tot Klinisch Psycholoog bij De Waag). 

Mens-zijn op je werk

11:30 - 12:30 • Podium 10

De workshop start met een reflectie op een concrete werksituatie waarin deelnemers zich geraakt voelden in hun mens-zijn. Vanuit deze ervaring onderzoeken we waar zij zich op oriënteerden: welk waarden, overtuigingen of bronnen van betekenis boden richting of houvast? Hierbij maken we gebruiken van het denken van Charles Taylor. Vervolgens verdiepen we dit onderzoek door, geïnspireerd door het werk van Lacan, stil te staan bij de verlangens die onder deze ervaringen liggen. We verkennen zowel het eigen verlangen als de verlangens die deelnemers ervaren vanuit anderen en vanuit de organisatiecontext. 

Deze workshop wordt gegeven door Rebekka Roozendaal, humanistisch geestelijk verzorger bij de Van der Hoeven Kliniek.  

Open up!

13:30 - 14:30 • Podium 1

Theatergroep Bint speelt de muzikale theatervoorstelling Open up! waarin we onderzoeken hoe het is om in de forensische psychiatrie te werken: wat maakt dat je dit werk doet? Wat maakt het mooi? En hoe ga je om met de verantwoordelijkheid die op je schouders drukt? Wij maken on the spot theater en muziek van de vertelde verhalen uit het publiek. Een intieme, eerlijke en energieke voorstelling vol herkenning. 

De voorstelling wordt gegeven door Theatergroep Bint. Theatergroep Bint is in 2009 opgericht met als doel de impact van theater te gebruiken om lastige onderwerpen te bespreken en mensen met elkaar te verbinden. 

Heling door hiphop

13:30 - 14:30 • Podium 3

Deze workshop dompelt hulpverleners onder in het open-mic-concept van Hip Hop Therapy Belgium: een ruimte waar ritme, woordkunst en beeldtaal samenkomen om expressie, veiligheid en verbinding te versterken. Zohra en Desmond introduceren hoe hiphopprincipes zoals authenticiteit, community en creatieve vrijheid kunnen functioneren als therapeutische bouwstenen. Via een laagdrempelige open mic ervaren deelnemers hoe woorden, beats en beelden kunnen helpen om emoties tastbaar te maken en herstel te ondersteunen. 

Zohra Lkasbi, klinisch forensisch kinderpsycholoog en oprichtster van Hip Hop Therapy Belgium, gebruikt hiphop als therapeutisch middel. Samen met rapper en jeugdwerker Desmond Badu (Y.B. Hustle) geven zij workshops waarin muziek, emoties, trauma en groei centraal staan, met rappen, dj’en, breakdance en graffiti als krachtige tools. 

Stap in de realiteit van een cliënt met een LVB

13:30 - 14:30 • Podium 5

Cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) of een lagere intelligentie zijn sterk oververtegenwoordigd in de forensische zorg. Het tijdig signaleren van een LVB is daarom essentieel: het voorkomt overvraging, vergroot de effectiviteit van interventies en maakt passende begeleiding en behandeling mogelijk.   

In deze workshop ervaar je middels een Virtual Reality (VR)-beleving hoe het is om met een LVB te leven. Daarnaast ga je in gesprek met een ervaringsdeskundige, die inzicht geeft in de dagelijkse uitdagingen waar mensen met een LVB tegenaan lopen. Je ontdekt hoe jij als professional kunt bijdragen aan betere zorg, begeleiding en ondersteuning.    

Deze workshop is onder begeleiding van Roos Wigbout, oprichter van en trainer bij Forensisch Werkt.

Stap in de realiteit van een cliënt met een LVB

13:30 - 14:30 • Podium 6

Cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB) of een lagere intelligentie zijn sterk oververtegenwoordigd in de forensische zorg. Het tijdig signaleren van een LVB is daarom essentieel: het voorkomt overvraging, vergroot de effectiviteit van interventies en maakt passende begeleiding en behandeling mogelijk.   

In deze workshop ervaar je middels een Virtual Reality (VR)-beleving hoe het is om met een LVB te leven. Daarnaast ga je in gesprek met een ervaringsdeskundige, die inzicht geeft in de dagelijkse uitdagingen waar mensen met een LVB tegenaan lopen. Je ontdekt hoe jij als professional kunt bijdragen aan betere zorg, begeleiding en ondersteuning.    

Deze workshop is onder begeleiding van Roos Wigbout, oprichter van en trainer bij Forensisch Werkt.

Fem ik zie je

13:30 - 14:30 • Podium 9

In de workshop Fem ik zie je zal de werkwijze rondom elektronische monitoring en het slachtofferdevice worden toegelicht. Belangrijk onderdeel hierbij is de begeleiding van zowel het slachtoffer als de pleger. In een interactieve workshop waar er voldoende ruimte is om vragen te stellen zullen ervaringen vanuit zowel het slachtoffer perspectief als het pleger perspectief gedeeld worden. Tijdens de workshop gaan we in hoe het slachtofferdevice helpt om zowel voor de korte termijn als voor de lange termijn de veiligheid van slachtoffers te vergoten en escalatie te voorkomen. Welke rol kan jij hier als professional in spelen? 

De workshop wordt gegeven door Roy Zeestraten. Roy is werkzaam bij Reclassering Nederland als beleidsadviseur Elektronische Monitoring (EM) en projectleider slachtofferdevice. De reclassering werkt met daders om slachtoffers te voorkomen. Door in te zetten op controle en begeleiding proberen we te voorkomen dat cliënten opnieuw in de fout gaan. 

Niet zo boos kijken!

13:30 - 14:30 • Podium voor Kunst

Antisociaal gedrag omvat uiteenlopende vormen van grensoverschrijdend handelen, waarbij agressie centraal staat. Een belangrijke trigger is de vijandigheid die waargenomen wordt in gezichten van anderen: vijandige blikken, gespannen kaken en dreigende mimiek vergroten de kans op agressie, maar vaak is dit onterecht. Sommige mensen zijn snel geneigd om de signalen van anderen als vijandig te ervaren en reageren dan met overmatige agressie. Om beter om te kunnen gaan met agressie is het nodig om te begrijpen hoe en wanneer het ontstaat. Tijdens deze workshop zal er worden ingegaan op de neuropsychologische mechanismen van agressief gedrag. 

Inti Brazil is forensische neurowetenschapper, manager van kleinschalige woonvoorzieningen voor jeugd met gedragsproblemen en geeft voorlichting over thema's in de (jeugd)psychiatrie. Hij doet onder meer neurobiologisch en expertimenteel onderzoek naar de relatie tussen antisociale persoonlijkheidsstijlen, destructief gedrag, hoe (slechte) keuzes tot stand komen en sociale cognitie.

Aansluiten op de emotionele behoeften van cliënten: een universele benadering. Dus ook in de forensische zorg?

14:45 - 15:45 • Podium 1

Onder stress nemen emoties vrijwel altijd de overhand op ons verstand. Dit is niet anders bij ons dan bij kwetsbare cliënten. Daarom pleiten we voor een diagnostiek en benadering die aansluit op de binnenkant van cliënten: hun emoties, angsten, onveiligheid, onmacht, verlangens eerder dan hun gedrag, vaardigheden, wat we de buitenkant noemen. Vanuit de discrepantie tussen een hogere cognitieve ontwikkeling en een lagere emotionele ontwikkeling worden cliënten nog heel vaak overschat en overvraagd.   

In deze workshop wordt de uitdaging aangegaan of het ontwikkelingsdynamisch model van Anton Došen ook toepasbaar is in de forensische zorg. Hoe begrijp je bv. gedragingen als liegen en stelen als je uitgaat van een emotionele ontwikkeling van minder dan 5 jaar? Hoe kunnen we het niettemin begrenzen? Eerder door de omgeving aan te passen dan op de persoon te focussen?  

Tot slot worden in de workshop parallelle processen verkend: bij lastig en uitdagend gedrag zit je er als begeleider, team en organisatie altijd tussenin. Gevoelens van angst, kwaadheid, spanning, onmacht, exclusie worden overgedragen van cliënten naar begeleiders en naar het team en vice versa. Een begeleider die druk of angstig is, maakt ook de groep of cliënt druk of angstig. Hoe kunnen we ons hier meer bewust van zijn? 

Filip Morisse is orthopedagoog en doctor in de pedagogische wetenschappen. Hij is meer dan dertig jaar werkzaam in de psychiatrie voor personen met een verstandelijke beperking. Binnen de zorggroep Guislain (Gent) is hij medewerker mobiel team outreach De Steiger. Daarnaast is hij wetenschappelijk medewerker aan het expertisecentrum EQUALTY Research Collective (Hogeschool Gent) waar hij ook de Academische Werkplaats Emotionele Ontwikkeling coördineert.  

De invloed van de omgeving: hoe bereik je gewenst gedrag via de fysieke omgeving?

14:45 - 15:45 • Podium 3

Het gedrag van mensen veranderen is lastig, zeker als het gaat om emotioneel geladen automatisch gedrag. Hoe ga je daarmee om als professional, wat kan je het beste doen? Wat nou als de fysieke omgeving je hierin een handje kan helpen? 

In deze sessie leren aanwezigen hoe de fysieke omgeving invloed op ons gedrag heeft via ons onbewuste brein en hoe we dit in ons voordeel kunnen gebruiken. Want door de fysieke omgeving slim aan te passen, kunnen we gewenst gedrag stimuleren en/of ongewenst gedrag verminderen. Bijvoorbeeld via geur, geluid of kleur. Aan de hand van pakkende voorbeelden en eigen onderzoek worden de mogelijkheden tot positieve gedragsverandering besproken. 

Deze sessie wordt verzorgd door Danny van der Roest. Hij houdt zich bezig met het ontwikkelen en testen van nudging-interventies t.b.v. positieve gedragsverandering.

Waarom apen vlooien: over gedrag, verandering en samenwerken met dierbare collega’s

14:45 - 15:45 • Podium 5

Werken in een organisatie is tegenwoordig een stuk complexer dan het overleven in een apengroep; zij zijn onderdeel van één sociale groep waarmee het onderhouden van verbinding met elkaar, veranderen en samenwerken ook een stuk gemakkelijker verloopt.  

Simpelweg omdat je elkaar elke dag een groot gedeelte van de dag tegenkomt en je morgen ook weer met elkaar doormoet. Als werkend sociaal wezen maak je onderdeel uit talloze sociale structuren en relaties per dag, heb je een werkveld dat veel aan veranderingen onderhevig is en hebben we dan ook nog eens de uitdaging dat we een to-do list af moeten zien te krijgen.  

 Maar juíst in de relatie en het sociale gedrag dat we met elkaar vertonen zitten de oplossingen voor veel van onze huidige uitdagingen en vraagstukken. En als de wereld complexer wordt, wordt nog belangrijker om meer met elkaar samen te werken. 

Trainingsbureau Apemanagement helpt ons aan de hand van het gedrag van o.a. chimpansees, bonobo’s en gorilla’s te ontdekken welke vormen van sociaal oergedrag we bij mensen op de werkvloer kunnen herkennen én wat we daarvan kunnen leren.  

Deze sessie biedt kennis, inzichten en toepassingen niet alleen over ons eigen gedrag, maar ook over hoe we beter kunnen samenwerken en optimaal gebruik kunnen maken van onze gemeenschappelijke biologische bandbreedte. 

De sessie wordt gegeven door Sarah Mutsaers, Dierwetenschapper en werkzaam bij Trainingsbureau Apemanagement.

Vrij van binnenuit: yoga als lichaamsgerichte interventie in gesloten setting

14:45 - 15:45 • Podium 6

Kim Lapperre en Letteke Swartjes nemen je mee in waarom zij doen wat ze doen: trauma sensitieve yoga in gesloten setting. Hun doel en hun missie is om meer lichaamsbewustzijn te brengen op plekken waar mensen ver van zichzelf vandaan zijn geraakt. Zodat ze weer bewuster kunnen ervaren en bewuster kunnen leren kiezen. Tijdens de workshop verkrijg je informatie, uitleg en wordt de lichaamsgerichte interventie toegepast. Ervaar zelf wat dit voor jou kan doen.

Kim Lapperre heeft een achtergrond in de forensische psychiatrie, als behandelaar (Forensisch orthopedagoog/ Psycholoog NIP), trainer en als lichaamsgericht therapeut. Ze is oprichtster van het project ‘Vrij van binnenuit’, waarbij trauma-sensitieve yoga & Mindfulness aangeboden wordt als lichaamsgerichte interventie binnen gesloten setting. Letteke Swartjes is cultureel antropoloog, maatschappelijk werker, yogatherapeut, lichaamsgericht coach en trauma-sensitieve yoga-facilitator bij het project 'Vrij van Binnenuit'. 

Een ander perspectief: destigmatisering binnen de forensische zorg

14:45 - 15:45 • Podium 8

Ben jij je bewust van de vooroordelen die bepaalde labels en gedragingen bij jou oproepen? Komen ze eigenlijk wel overeen met de werkelijkheid? Hoe werken ze door in je werk? En welke impact hebben ze op het herstel van de cliënt? Allemaal vragen waar je tijdens deze workshop aan de hand van creatieve werkvormen bij stil zult staan. Daarnaast krijg je praktische handvatten om in de dagelijkse praktijk stigmatisering tegen te gaan. 

Deze workshop wordt gegeven door Luca Koppen, werkzaam als (beleids)adviseur en projectleider bij HVO-Querido. 

Oranje gedrag, het komt veel voor maar het mag er niet zijn!

14:45 - 15:45 • Podium 9

In deze workshop wordt ingegaan op gedrag van zowel cliënten richting professionals als tussen collega’s onderling. Wat is 100% acceptabel (groen)? Wat is 100% niet acceptabel (rood)? Deze uitersten zijn meestal duidelijk. Het echte spanningsveld zit in het oranje gedrag: het gedrag dat tussen groen en rood in zit. Dit raakt aan persoonlijke waarden, normen, opvoeding en culturele verschillen. Precies daarom vinden teams dit het moeilijkste gebied om te bespreken. In deze sessie krijg je inzicht in hoe oranje gedrag ontstaat, hoe je het herkent en hoe je er als team veilig én professioneel mee om kunt gaan.

De workshop wordt gegeven door Kim Schrijver, eigenaar van Buro Kies weerbaarheid, en Naomi Gradussen, verpleegkundig specialist GGZ en trainer bij Buro Kies weerbaarheid.

Lachen zonder reden

14:45 - 15:45 • Podium 10

Lachen is een beleving! In deze workshop ontdek je hoe verrassend eenvoudig het is om te lachen zonder reden — en wat dat direct met je lichaam en geest doet. Je gaat actief aan de slag, komt los uit je hoofd en ervaart hoe lachen spanning vermindert, energie geeft en je humeur een flinke boost geeft. De oefeningen zijn speels en laagdrempelig, zodat iedereen ontspannen kan meedoen. Onderbouwd door positieve psychologie en wetenschap leer je ook waarom lachen zo gezond is. Je gaat naar huis met een blij gevoel, nieuwe energie en een lach die je zó kunt inzetten in het dagelijks leven. 

Deze workshop wordt gegeven door Sanne van Zoest. Alles Lach is opgericht door Sanne: enthousiast, positief en dol op mensen én lachen. Ze laat je ervaren hoeveel energie en plezier lachen geeft, én wat je er in het dagelijks leven aan hebt. Want lachen is leuk, gezond en aanstekelijk!